Przejdź do treści

Noutăţi

Kontynuujemy prezentację serii poświęconej gazecie „Curierul Slănicului Mołdawia” (ze zbiorów Centralnej Biblioteki Uniwersyteckiej „Mihai Eminescu” z Iași – BCU), pierwszej w Rumunii odzwierciedlającej życie uzdrowiska.
Właściwie dziennik kurortu Slănic-Mołdawia obejmujący okres historyczny mniej znany ogółowi społeczeństwa, czyli „La Belle Époque”; nadgodzinowy model promocji turystyki uzdrowiskowej „Perły Mołdawii”, jak nazwa kurortu po raz pierwszy pojawiła się nawet w tej gazecie.
W tym odcinku: „Curierul Slănicului Moldovei”, nr 4, rok VII, środa, 22 lipca 1909.
Z podsumowania tej nazwyr: druga część artykułu „Slanic, ofiara polityki”; portret lekarza: Dr A. Brăescu - najsłynniejsi lekarze w kraju polecają jego leczenie w Slănic-Moldova; słownik staje się intymnym kurierem dla dwójki młodych ludzi pragnących wielkiej miłości; po raz pierwszy o wakacjach z balonem; wielkość Slănicia widziana oczami reportera; trzy krótkie notatki z notatnika, prawdopodobnie tego samego reportera: „Literatura w języku slănickim”, „Polityczny język slănicki” i „Moda w języku slănickim”; nowe spektakle na scenie teatru uzdrowiskowego; fałszywe wiadomości o rzekomym strajku kelnerów; nowe uzasadnienie dobroczynnego wpływu źródeł mineralnych.
Artykuł „Slanicul, ofiara polityki” jest kontynuowany w tym numerze gazety, a jego druga część jest podpisana przez tego samego niestrudzonego i konsekwentnego redaktora naczelnego, M. Miereanu. Autor rozpoczyna od propozycji przedstawionej w pierwszej części, zgodnie z którą, aby Slănicul mógł wznieść się na wyższe szczeble rozwoju, potrzebny jest człowiek specjalnie wyznaczony do tej misji i na określoną liczbę lat, taki, który nie będzie narażony na polityczne zawirowania, zmiany partyjne i wpływy „towarzyszy idei”. I tylko on „powinien ponieść moralną i materialną odpowiedzialność za to, co zostało zrobione, jak również za to, co zamierza zrobić”. Wymieniono niektóre z celów, które powinien mieć na uwadze, tak jak to obecnie czynią przywódcy Epitropii i administracji Slănicia, a mianowicie CB Pennescu, Dimitrie Botez i dr Emil Pușcariu. Nacisk kładzie się zatem na: budowę nowych hoteli i willi, dróg dojazdowych do wędrówek po kurorcie i okolicy, zapewnienie nowych, usystematyzowanych instalacji do kąpielisk hydroterapeutycznych, ale przede wszystkim „myśli wszystkich powinny być skierowane na linię kolejową między Tg. Ocna i Slănic, której budowa jest kwestią życia dla naszego kurortu”. Oprócz przewozu ludzi znacznie szybszym i wydajniejszym środkiem transportu, transport wód mineralnych miałby również zupełnie inną skalę. Nie wspominając o transporcie niezbędnych materiałów, takich jak drewno (znajdowane i zamawiane w dużych ilościach), węgiel, wosk ziemny (wosk mineralny, ozokeryt), kamień rzeczny itp. „A kiedy państwo zdecyduje, komu powierzyć taką misję – a to będzie musiało się stać – setki ludzi, którzy co roku wyjeżdżają za granicę, do uzdrowisk o wątpliwej wartości, nie będą już przekraczać granic Rumunii”. Miliony lei pozostaną w kraju, przyczyniając się do podniesienia rangi i wzbogacenia Slănic, tego niezwykle pięknego zakątka kraju, ze szkodą dla hoteli i restauracji we Francji i Niemczech, które stały się całkiem bogate dzięki rumuńskim pieniądzom.
Portret lekarza i naukowca Alexandru Brăescu został przedstawiony na nowym obrazie jako wyraz wdzięczności i podziękowania od tych, którzy byli leczeni w Slănic pod jego bezpośrednim nadzorem i kierownictwem: „Nie mogło być szczęśliwszego nabytku niż umieszczenie w kurorcie Służby Hydroterapii pod kierownictwem wybitnego lekarza z Jassów”. Dr Brăescu kierował tą placówką przez siedem lat, a następnie ją modernizował z roku na rok, zgodnie z najnowszymi systemami. Jego aktywność w sezonie letnim jest oczywista i godna uznania. Tysiące pacjentów, którzy skorzystali z zabiegów hydroterapeutycznych dr. Brăescu, odczuło ulgę w poważnych chorobach nerwowych. Uczyniło to najbardziej wybitnych lekarzy w kraju – takich jak prof. dr Gheorghe Marinescu (wielka osobowość medycyny rumuńskiej i założyciel Rumuńskiej Szkoły Neurologii, b.d.), prof. dr Ion Nanu-Muscel (lekarz szpitali Filantropia i Colțea w Bukareszcie, NA), prof. Doktor George Stoicescu, profesor. Dr Cristea Ștefan Buicliu (była lekarka dworu królewskiego w czasach Karola I, b.d.), prof. Dr Ludovic Russ Jr., podpułkownik. (p)dr. Mauriciu Riegler (były burmistrz miasta Roman, którego córka, Ștefania Riegler, była matką akademika Constantine’a Bălăceanu-Stolnici, n.a.), prof. Dr Vasile G. Negel (lekarz naczelny szpitala św. Spiridona w Jassach, NRD) – kierował swoich pacjentów do Slănic, aby poddali się leczeniu u dr. A. Braescu. Również pod bezpośrednim nadzorem dr Brăescu przeprowadzane jest leczenie inhalacyjne według systemu Bad Reichenhall. Tak więc nasza gazeta, głęboko poruszona zasługami tego naukowca, oddaje hołd dr. A. Brăescu, dyrektorowi Służby Hydroterapeutycznej w Slănic w Mołdawii. Jako krótkie podsumowanie (ponieważ pisałem o dr. A. Brăescu w innych odcinkach), był on założycielem pierwszego nowoczesnego szpitala psychiatrycznego, pierwszym lekarzem pierwszego kontaktu i pierwszym dyrektorem szpitala „Socola”, którym z powodzeniem i profesjonalnie kierował w latach 1905-1917.
Nową historię, niczym z powieści romantycznej, odkrywają badacze najróżniejszych faktów i wydarzeń, bo przecież taki kurort ma też wiele bogactw, oprócz walorów krajobrazowych i leczniczych. Dlatego w dziale „Raport Slanic” pojawia się historia takiej właśnie historii, w artykule „«Książka» o... miłości”, w którym od początku powiedziano, że nie chodzi o „Księgę miłości”, piękną antologię poezji Radu D. Rosettiego (poety, dramatopisarza, tłumacza, publicysty), „ani o prostą «książkę miłosną», jak wiele znanych powieści i opowiadań, ale po prostu «książkę», która pośredniczyła w namiętnej miłości między dwiema młodymi duszami ze Slănic w Mołdawii”. Incydent jest autentyczny, jak podają nam źródła gazety, i przedstawia się następująco: „Wśród licznych gości w Slănic mogliśmy zauważyć znamienitą rodzinę zajmującą kilka pokoi w willi. Oprócz głów rodziny, jeśli chodzi o rodziców, były tam dwie oszałamiająco piękne młode kobiety i młody licealista, ich brat. Kiedy nasz licealista, któremu pozostał tylko rok do rozpoczęcia studiów na uniwersytecie, przywiązał się do pana MV, nauczyciela języka rumuńskiego w gimnazjum w Bacău, podał mu serię tomów literackich jako intelektualny pokarm. „Ponadto, jak można było przewidzieć, tomy te trafiły również w ręce sióstr młodego licealisty, „dwóch czytelniczek pasjonujących się czytaniem powieści romansowych, które stopniowo poznały młodego profesora z Bacău”. Zaczął czuć coś naprawdę wyjątkowego do najstarszej z czytelniczek, która, jak się później okazało, również była wdową! „Te piękne książki uczyniły lekturę coraz bardziej interesującą dla „wesołej wdowy” (mając na myśli temat operetki o tym samym tytule skomponowanej przez Franza Lehára, opartej na libretcie napisanym przez Victora Léona i Leo Steina, nie), dzięki małemu słownikowi Larousse'a, o który od czasu do czasu prosiła młodą nauczycielkę. Ten Larousse stał się tomem kurierskim lub, jak zatytułowałem ten raport, „książką o miłości”; rzeczywiście, przy całej skromności naszego sympatycznego rumuńskiego nauczyciela, nie mógł on dłużej ukrywać podziwu dla swojej pięknej czytelniczki i w małej notatce starannie ukrytej we francuskim słowniku jego podziw przybrał formę wyznania miłości. Jako wybitny stylista miał wielki wpływ na temperament pięknej wdowy, dlatego słownik, o którym mowa, stał się intymnym kurierem”. A konkluzja reportera: „Te listy pisane w stylu Heloizy Rousseau (z bardzo udanej powieści epistolarnej zatytułowanej „Julia, czyli Nowa Heloiza” autorstwa Jeana Jacques’a Rousseau, n.a.) zbliżyły do ​​siebie młodych kochanków w duchu, którzy prawdopodobnie wkrótce będą świętować swoje zaręczyny. Wtedy podamy także nasze własne nazwiska, na razie `on dit`!”
Kolejnym premierowym artykułem jest ten zatytułowany „Balon i wakacje”, który opowiada o próbach wielu, zwłaszcza młodych ludzi, podróżowania balonem (pierwszy start balonu na ogrzane powietrze miał miejsce już w 1783 r. we Francji), „tym władcy powietrza, na którym skupia się dziś cała uwaga i wszystkie palpitacje serc”. Autor, który podpisuje się pod pseudonimem „Maximim”, wyraźnie mówi nam, że nie chce opowiadać w gazecie historii o pokazach balonu na ogrzane powietrze, ale o przyjemności podróżowania takim środkiem transportu, bardzo szczególnym, zwłaszcza dla tych, którzy postanowili spędzić miesiąc lub dwa u podnóża gór lub na brzegu wody: „Aby móc wciągnąć balon po drabinie, umieścić Marię - twoją żonę, młode damy Lenutę, Margaretę i Fifițę, Nicu i Jenicę, przyszłe spadkobierczynie nazwiska, a może i pracy; starszą panią Mândicę, teściową, Azoricę, psa i Licuțę, kota - plus cały ten bałagan szanującego się sezonowego pracownika - umieścić to wszystko na pokładzie i w ciągu godziny móc zejść do Govory, Slănic-Moldova lub Bușteni, po przekroczeniu błękitnych wyżyn i spokoju, - jaki sen, jaki „piękny sen!” A taka podróż pozwoli uniknąć wielu niebezpieczeństw, jakie zwykle czyhają na turystów pieszych, zaś dzięki balonowi „można unosić się nad najstraszniejszymi przepaściami, nad najwyższymi szczytami”. Ale mimo to „wycieczki, choć dziś organizowane są w najprostszym wydaniu, mają swoje zalety i szczególny urok”. A wracając do podróży balonem, na koniec: „Ale, może, może... balon będzie miał specjalną, hermetycznie zamkniętą gondolę!” Niech żyje balon! Ale balon oferuje również tak wiele prywatnych korzyści z naszego punktu widzenia, że ​​będziemy mieli przyjemność ujawnić je przy innej okazji."
Wydaje się, że artykuł „Wielkość Slănicia” ukazał się już wcześniej w jednym z wydań gazety, ale teraz ukazał się nieco wzbogacony o obrazy uchwycone przez dyżurnego reportera, który w końcu nie zapomniał o ożywieniu rumuńskich uczuć patriotycznych:
„Odpoczywam w cieniu starej jodły, pod której gałęziami czuję się, jakbym znajdował się pod brązowym baldachimem”. W dolinie leży Slănicul, kokieteryjna i promieniująca pięknem, niczym zakątek nadludzkiego życia. (…) Jednakże jesteśmy w przededniu wielkich przemian społecznych i mamy siłę, by mieć nadzieję, że z głębokich przemian, które nastąpią, wyłoni się także korekta poczucia narodowej miłości własnej oraz świadomego i całkowitego docenienia pięknych i dobroczynnych darów, którymi natura ozdobiła ziemię tego kraju. Nadejdzie czas, kiedy Slănicul Moldovei stanie się prawdziwą Mekką dla Rumunów na całym świecie..."
W kolumnie „Block-Notes” pojawiają się trzy krótkie notatki reporterskie dotyczące trzech aspektów życia w kurorcie: kultury, polityki i mody, odpowiednio: „Literatura i Slănic”, „Polityczny Slănic” i „Moda w Slănic”. Dowiadujemy się zatem, że nie tylko osobistości rumuńskiej kultury odwiedzały ten „zakątek ziemskiego nieba”, takie jak Costache Conachi, Ion Creangă, George Enescu, N. Gane, NA Bogdan, Alexandru Vlahuță, Duiliu Zamfirescu, Nicolae Iorga, Mihail Sadoveanu, Constantin Bacalbașa, Ion Petrovici i inni, ale także życia politycznego, zwłaszcza z Mołdawii (Costache Negri, Costache Negruzzi, AC Cuza, Ion IC Brătianu, Gheorghe (George) Mârzescu, Vasile G. Morțun itp.), gdzie „przywódcy polityczni, niezależnie od koloru skóry, zbierają się ze wszystkich zakątków kraju i łączą różne kwestie polityczne i społeczne, wewnętrzne i zewnętrzne, i z wielką błyskotliwością omawiają wszystkie tematy w porządku obrad. Wyznań, a nawet projektów, opracowań, nie brakuje tutaj, w środku lata, kiedy oprócz W odniesieniu do różnych aspektów, Slănic przedstawia także... aspekt polityczny". Jeśli chodzi o modę, „czyż nie wydaje się, że ta elegancka i zalotna bogini nie przyjechałaby także do Slănic i nie ustatkowała się na cały sezon?” Moda lat 1900., czyli styl „Belle Epoque”, charakteryzowała się bardziej charakterystyczną cechą dla płci żeńskiej, zamiłowaniem do miękkich linii, krzywizn, spirali i koronek, w żywym duchu „Art Nouveau”, podczas gdy dla płci męskiej była ona bardzo stonowana, bardzo ciemna i szczupła, podobnie jak w całym XIX wieku. „Ten okres dobrobytu i względnej lekkomyślności dał początek modzie, która oscylowała między nadmiarem luksusu a pragnieniem wygody”, jak wykazano na stronie internetowej https://ro.frwiki.wiki/wiki.
A atmosferę Slănic dopełniały linie i kolory ubrań, które rozwijały się jak w nieustannym pochodzie: „Wydawałoby się, patrząc z daleka, że ​​niezrównane kolory sukienek, kapeluszy, parasoli i wstążek, które piękni goście noszą z taką delikatnością i wdziękiem, - wydawałoby się, w pewnym momencie, że te sztuczne kolory rywalizują z naturalnymi, które bosko upiększają otoczenie Slănic. Wszystko, co jest wymyślone jako „nowoczesne” i jako „najnowsza nowość” – czy to francuskie, czy niemieckie, paryskie czy wiedeńskie – wszystko, co eksploruje ludzką fantazję w nowy i sugestywny sposób, aby ozdobić piękną, ale słabą płeć..., moda przynosi to wszystko do Slănic! A w każdym razie moda, ta kokieteryjna i zniewalająca, nie jest w Slănicu pozbawiona!”
Otrzymaliśmy również nowe wieści z „De la Teatru”, gdzie w tym tygodniu trupa prowadzona przez utalentowanych aktorów C. Ionecu i M. Pella wystąpiła na scenie teatru Cazinou, dając dwa premierowe przedstawienia: „Mai şmecher tăcă Sherlock Holmes” i „O noapte furtunoaşa”.
Przedstawienia cieszyły się ogromnym zainteresowaniem licznej publiczności, „doskonale zagrane przez utalentowanych artystów M. Pella, I. Morțun, C. Ionescu, panią Athenę Georgescu, MC Ionescu, M. Marcelian, etc.”
Kolumna „Echa ze Slănic” obala fałszywą wiadomość opublikowaną w bukareszteńskiej gazecie „Dimineața” na temat rzekomego strajku kelnerów w Slănic: „Nie ma i nie było żadnego strajku kelnerów w tej miejscowości, tak samo jak inna wiadomość z tej gazety jest również nieprawdziwa, a mianowicie, że pan Focșăneanu, komisarz policji oddelegowany do Slănic, rzekomo znęcał się nad domniemanym strajkującym. Cała sprawa sprowadza się do konfliktu między 4-5 kelnerami a Țalul (głównym kelnerem, nie) z restauracji `Jaja`, konfliktu, który doprowadził do opuszczenia Slănicul przez poszczególnych kelnerów, a sprawiedliwość była po stronie Țalul”.
W pięknej prezentacji pojawia się artykuł „Źródło nr 3”, w rzeczywistości apel o uzdrawiające działanie źródeł mineralnych ze Slănic, odwołując się do przeszłości: „Kiedyś pielgrzymowano do takich źródeł, życiodajnych, regenerujących; dziś nauka przejęła je w posiadanie, przeanalizowała, zmierzyła i ograniczyła ich moc; dawniej robiłeś z rąk kubki do picia i popijałeś kryształ źródła, z chciwością człowieka spragnionego życia, myśląc o nieograniczonej, wiecznej i niezrozumiałej mocy Boga; dziś pijesz ze „źródła uzdrawiania” w szklankach o różnych kształtach, kolorach i rozmiarach, myśląc, aby nie przekroczyć ścisłych recept lekarza; dawniej wszystko, co mogłeś usłyszeć wokół siebie, to szmer Slănic, słodki i czysty szept źródła, pełny, szeroki, tajemniczy dźwięk bucium w odległych górach; dziś orkiestra dęta z trudem pokonuje ryk strumienia przez ostre i potężne akordy Wagnera "wyniki."
Jakież porównania, jaki opis! I oczywiście koniec, z pasującą konkluzją: „Jednakże, jeśli cywilizacja ukradła urok poetyckiej i mistycznej wiary minionych lat, pozostawiła po sobie cechę charakterystyczną wszystkich czasów, być może bardziej zaakcentowaną dzisiaj, ponieważ nigdzie lepiej niż tutaj nie objawia się braterstwo i człowieczeństwo; ludzie są braćmi i zjednoczeni w cierpieniu: biedny wyciąga rękę do źródła obok bogatego, cudzoziemiec obok Rumuna, a w oczach obu lśni najwyższe pragnienie życia, litość i współczucie dla cierpienia drugiego, nadzieja na lepsze, bardziej satysfakcjonujące, szczęśliwsze dni... A dla miłośnika różowych marzeń tłum wszystkich klas społecznych i wszystkich narodowości zebrany wokół dającego życie źródła z pewnością przywołuje apoteozę przyszłego i odległego powszechnego braterstwa.
I na koniec jeszcze jedno małe odkrycie wśród gości odwiedzających Slănic: dyskretna obecność profesora, krytyka i historyka literatury Octava Boteza (1884–1943), który znajdował się na liście osób zatrzymujących się w tamtym czasie w hotelu „Dobru”.
„Octav Botez był starszym bratem Jeana Barta (Eugeniusza P. Boteza), synem generała Panaita Boteza i potomkiem gospodyni domowej”. Ukończył Państwowe Liceum Ogólnokształcące w Jassach (1894–1901), uzyskując dyplom z literatury i filozofii (1906). Profesor w Jassach i Bârlad, następnie profesor nadzwyczajny w katedrze Garabeta Ibrăileanu, swojego mentora, którego zastąpił w 1930 r. Po studiach specjalistycznych w Berlinie, Genewie i Grenoble uzyskał doktorat w 1925 r., a stopień nauczyciela w 1930 r. Debiutował w czasopiśmie `Arhiva` (1904) i był jednym z członków założycieli czasopisma `Viaţa Românească`. Spokojny, wszechstronny, przenikliwy w identyfikowaniu wartości, był uczciwym krytykiem. Dużo pisał o postrzeganiu idei historycznych przez AD Xenopola, o pracach B. Şt. Delavrancea, Titu Maiorescu, Calistrat Hogaş, Octavian Goga, Tudor Arghezi, Liviu Rebreanu, Ion Agârbiceanu, Gib I. Mihăescu” (por. https://www.facebook.com/SpecialCollectionsBCU Iași). W 1936 r., po śmierci Garabet Ibrăileanu, został profesorem zwyczajnym na Wydziale Historii współczesnej literatury rumuńskiej, piastując to stanowisko aż do śmierci (por. https://www.facebook.com/SpecialCollectionsBCU Iași i https://ro.wikipedia.org/wiki/Octav_Botez).
Projekt zainicjowany i realizowany przez Powiatową Służbę Publiczną ds. Promocji Turystyki i Koordynacji Działalności Ratunkowej Bacău (SPJPTCAS), przy wsparciu Centralnej Biblioteki Uniwersyteckiej „Mihai Eminescu” z Iași (BCU Iași), „Lucian Blaga” Centralna Biblioteka Uniwersytecka z Klużu (BCU Cluj) i dziennik „Deseptarea”.
Źródło: BCU Iasi, BCU Cluj; Fotostare obrazy Slănic-Mołdawia: Inż. Mihai Ceucă Collection, Bacău. Dzięki jego lordowskiej mości duża część zdjęć opublikowanych w numerach tej publikacji znalazła się także w prezentowanych odcinkach, do których dodano wiele innych.
ROSZCZENIA: Prawa autorskie do publikacji tych tekstów przysługują SPJPTCAS Bacău, za pośrednictwem Romulusa-Dana Busnei, za zgodą BCU Iași i BCU Cluj. Zgodnie z Ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych żaden materiał z tej serii nie może być powielany w całości ani w części bez uprzedniej pisemnej zgody; Adaptacje, adnotacje i uzupełnienia wszystkich numerów znajdujących się w zbiorze tej wyjątkowej i oryginalnej gazety mają na celu uzupełnienie i wyjaśnienie wielu informacji i aspektów codziennego życia kurortu, a także osobistości tamtych czasów, które nie były w pełni zaprezentowane na łamach gazety, właśnie dlatego, że były one znane ówczesnemu światu, w tym przypadku tym z okolic Mołdawii, skąd pochodziła większość gości kurortu.
(To nastąpi)